صاحب نظران خرده بگيرند كه برخى از اين واژه‌ها نيازمند معنى كردن نيست ؛ ازاين‌رو بايد بگويم كه در اينجا نيز ما مخاطبان خود را عموم خوانندگان فرض كرده‌ايم و هدف آن بوده است . كه حتى خواننده‌اى كه با ساده‌ترين واژه‌هاى شعر حافظ هم آشنا نيست ، از مراجعه به فرهنگ و كتاب لغت بىنياز شود . ديگر آن كه در اين واژه‌نامه ، اصطلاحات و اعلام از واژه تفكيك نشده است . ( و شايد از ديدگاه روش تحقيق ، اين عدم تفكيك ، كاستى و نقصى به شمار آيد . ) علت اين خطاى آگاهانه اين بوده است كه اغلب اصطلاحات و اعلام به تناسب موضوع و ضرورت توجه به آن‌ها در شرح هر بيت ، در قسمت معنى و شرح آمده و در قسمت واژه‌نامه از باب تأكيد آورده شده است . نكته‌ى دوم - نام غزل‌ها . همان‌طوركه ملاحظه مىشود براى هر غزل نامى برگزيده‌ام . بديهى است كه اين گزينش كاملا جنبه‌ى ذوقى دارد ( و ممكن است برخى خوانندگان اين عنوان‌ها را نپسندند . ) با اين همه ، دو معيار نيز در گزينش اين عنوان‌ها دخيل بوده است : نخست آن كه عنوان برگزيده ، تا حد امكان عصاره و چكيده‌ى پيام و مفهوم غزل يا حد اقل نمودار يكى از محورهاى اصلى پيام غزل باشد ، ديگر خوش‌تراش و خوش آهنگ بودن و تازگى آن از جهت تركيب‌سازى و تصويرگرى . اين كه ذوق من تا چه حد ذوق سليم بوده و معيارها را تا چه ميزان رعايت كرده‌ام ، در آينه‌ى داورى خوانندگان عزيز و پژوهشگران صاحب نظر جلوه خواهد كرد . نكته‌ى سوم - روزگار حافظ . دوره‌اى كه حافظ در آن زيسته ، يعنى از ربع دوم تا اواخر قرن هشتم ، دوره‌ى پرآشوبى است . شيراز - زادگاه شاعر - تحت فرمانروايى شاه ابو اسحاق اينجوست كه شاعر نسبت به او ارادتى دارد و شاه نسبت به او عنايتى . اما حكومت او در معرض تهديد مدّعيان است . در خارج از فارس ، وحشت و ناامنى سايه افكنده است : امير مبارز الدين با فرزندان خويش بر كرمان تسلط يافته و فارس را نيز تهديد مىكند . آذربايجان در